LBTM Saigon - Các Thừa Sai Giáo Dân Comboni (CLM) tại West Pokot, Kenya, đã khởi động một dự án mang tên Tổ chức Dựa vào Cộng đồng (CBO) nhằm trao quyền cho các gia đình và thúc đẩy sinh kế bền vững. Pius Oyoma, điều phối viên địa phương của CLM, chia sẻ về sáng kiến này.
Hạt West Pokot, một trong 14 hạt thuộc vùng Thung lũng Rift của Kenya, nằm ở North Rift dọc theo biên giới phía tây của đất nước giáp Uganda. Khu vực này chủ yếu được cư trú bởi cộng đồng Pokot, cùng với một nhóm thiểu số là người Sengwer. Dù có lịch sử gắn bó với truyền thống du mục, West Pokot ngày càng nổi tiếng với di sản văn hóa phong phú, tiềm năng phát triển nông nghiệp và sức bền xã hội.
Người dân West Pokot sâu sắc về tôn giáo. Đa số là Kitô hữu, cả Công giáo lẫn không Công giáo, trong khi một nhóm nhỏ theo đạo Hồi. Tôn giáo đóng vai trò quan trọng trong đời sống hàng ngày và quyết định cộng đồng. Đặc biệt, Giáo hội Công giáo đã thâm nhập sâu rộng, đóng góp vào giáo dục, y tế và phát triển xã hội.
Dù người dân giữ chặt các giá trị và truyền thống văn hóa, họ vẫn ôm ấp đáng ngưỡng mộ sự đa dạng. Các phong tục văn hóa, bài hát và điệu múa vẫn là phần quan trọng của cuộc sống, ngay cả khi ảnh hưởng hiện đại ngày càng nổi bật.
Nông nghiệp và chăn nuôi vẫn là trụ cột kinh tế của hạt. Hơn 80% dân số tham gia vào canh tác, chăn nuôi và các hoạt động liên quan. Độ cao đa dạng của đất đai mang lại các cơ hội nông nghiệp khác nhau. Ở phần phía bắc và đông bắc của hạt, địa hình gồm các đồng bằng khô cằn ở độ cao dưới 900 mét so với mực nước biển.
Các vùng độ cao cao hơn có tiềm năng nông nghiệp tuyệt vời nhờ đất đai màu mỡ và lượng mưa ổn định. Các vùng độ cao trung bình, từ 1.500 đến 2.100 mét so với mực nước biển, nhận ít mưa hơn và chủ yếu dùng cho du mục. Các khu vực thấp như Alale, Kacheliba, Kongelai và Kitelakapel dễ bị hạn hán và khan hiếm nước hơn, đặt ra thách thức cho nông nghiệp bền vững.
Trong lịch sử, cộng đồng Pokot đã gắn bó vững chắc với các thực hành truyền thống. Điều này dẫn đến sự chấp nhận muộn màng giáo dục chính quy, đặc biệt ở các bé gái. Nhiều gia đình đa thê, và hôn nhân sớm vẫn phổ biến. Những yếu tố này gây ra tỷ lệ bỏ học cao, mang thai sớm và trình độ học vấn hạn chế ở phụ nữ trẻ. Ngoài ra, sự tan vỡ gia đình, gia tăng ly hôn và chia tay, cùng cấu trúc cha mẹ yếu kém đã ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển cảm xúc và hành vi của trẻ em. Nghiện rượu, ma túy và sự lan rộng của các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV vẫn là thách thức cấp bách đối với cộng đồng, đặc biệt ở thanh niên và người lớn thất nghiệp.
Kitelakapel, một trong những khu vực nông thôn ở West Pokot, là minh chứng cho cả thách thức lẫn sức bền của hạt. Khoảng 90% dân số sống trong nghèo đói. Một tầng lớp trung lưu nhỏ, chủ yếu là giáo viên, công chức và một số nông dân thương mại, chiếm 10% còn lại. Dù vậy, các dấu hiệu chuyển biến đang bắt đầu xuất hiện. Năng suất nông nghiệp đang cải thiện nhờ lượng mưa ổn định hơn và sử dụng phân bón tự nhiên như phân bò. Ngô và rau củ được trồng rộng rãi trên các thửa ruộng có rào chắn để bảo vệ khỏi gia súc thả rông. Gần đây, các giống gia súc lai đã được giới thiệu, giúp tăng sản lượng sữa và thịt cho sử dụng gia đình lẫn thương mại.
Các thửa đất rộng lớn do các gia đình sở hữu mang lại tiềm năng lớn cho nông nghiệp thương mại. Việc tiếp cận thiết bị tốt hơn, máy kéo, hệ thống tưới tiêu và hạt giống chất lượng sẽ giúp nông dân tăng sản lượng thực phẩm và chuẩn bị tốt hơn cho mùa hạn. Ngoài ra, đất hoang hóa trước đây nay đang sản xuất hành tây, ớt xanh, cà chua và rau lá nhờ các sáng kiến tưới tiêu từ nước ngầm.
Để giải quyết cả vấn đề kinh tế lẫn xã hội, dân địa phương dưới sự hướng dẫn của Thừa Sai Giáo Dân Comboni tại Kitelakapel đã thành lập Tổ chức Dựa vào Cộng đồng (CBO) nhằm trao quyền cho các gia đình và thúc đẩy sinh kế bền vững. Đã được chính phủ đăng ký và chứng nhận chính thức, nhóm hiện có 175 thành viên hoạt động và tiếp tục thu hút ứng viên mới.
CBO đang khởi động các dự án tạo thu nhập như nuôi ong, thủ công mỹ nghệ, dịch vụ ăn uống và chăn nuôi gia cầm. Lợi nhuận từ các hoạt động này sẽ được phân phối dưới dạng khoản vay cho thành viên và cũng làm lãi suất cho tiền tiết kiệm của họ. Sáng kiến này đặc biệt quan trọng đối với phụ nữ và thanh niên thiếu việc làm chính thức. Qua các hoạt động này, họ đang đạt được độc lập tài chính, tránh xa nghiện ngập và các tệ nạn xã hội.
Các nhóm tự giúp đỡ và hợp tác xã đã trở thành trụ cột quan trọng cho sự gắn kết xã hội và hòa nhập kinh tế. Chúng nuôi dưỡng lòng tin, cung cấp cơ hội tiết kiệm và tín dụng, đồng thời khuyến khích tham gia tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội.
Là điều phối viên địa phương của Thừa Sai Giáo Dân Comboni (CLM) tại Kitelakapel, thành viên ủy ban phát triển giáo xứ và thủ quỹ CLM, tôi đã tận dụng nền tảng quản trị kinh doanh, kế toán và quản lý dự án để phục vụ cộng đồng. Đây là trải nghiệm thực sự trọn vẹn khi giúp đoàn kết mọi người và chia sẻ kiến thức thúc đẩy trao quyền và chuyển biến. Dưới sự hướng dẫn của Giáo hội Công giáo, và được hỗ trợ bởi các cấu trúc như JPIC, Caritas, hội đồng giáo xứ và ủy ban phát triển, chúng tôi đã chứng kiến tiến bộ đáng kể trong tổ chức cộng đồng và phục hưng tinh thần.
Khi tôi mới đến Kitelakapel, rất ít đàn ông tham dự thánh lễ. Trong nhiều Thánh lễ Chúa Nhật, chỉ có hai hoặc ba người đàn ông. Điều này đã khơi mào chiến dịch “Gửi Đàn Ông Đến Nhà Thờ” dưới sự lãnh đạo của Hiệp hội Nam Giới Công giáo (CMA) và CBO của chúng tôi. Hôm nay, kết quả thật đáng kinh ngạc: hơn 30 người đàn ông nay tham gia tích cực vào đời sống giáo xứ, làm việc cùng phụ nữ để xây dựng tương lai tốt đẹp hơn.
Sự hợp tác giữa Hiệp hội Nam Giới Công giáo (CMA) và Hiệp hội Phụ nữ Công giáo (CWA) đã củng cố mối liên kết gia đình và cộng đồng. Họ thường xuyên thăm nhau, hỗ trợ tài chính cho những người gặp khó khăn cấp bách và cầu nguyện cùng nhau. Quan hệ đối tác tinh thần này đang khôi phục hy vọng và phẩm giá cho nhiều gia đình.
Hiệp hội Nam Giới Công giáo đã đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết nghiện ngập, bạo lực gia đình và sự cô lập ở đàn ông. Khẩu hiệu của họ, ‘Người đàn ông tốt, gia đình tốt. Gia đình tốt, nhà thờ tốt. Nhà thờ tốt, xã hội tốt’, đã lan tỏa rộng rãi. Trong hai năm qua, nhiều người đàn ông đã được rửa tội, đào tạo và tích hợp tích cực vào các hoạt động nhà thờ. Các cuộc hành hương, tĩnh tâm và đào tạo lãnh đạo không chỉ nâng cao đời sống tinh thần mà còn xây dựng trách nhiệm đạo đức và xã hội.
Nguồn: combonimissionaries.co.uk
